İsrail, 13 Haziran’da İran‘ın çeşitli kentlerindeki nükleer tesisler başta olmak üzere ordunun üst komuta kademesini de hedef alan geniş çaplı saldırılar düzenledi.
İran‘da Genelkurmay Başkanı, Devrim Muhafızları Genel Komutanı ve bazı üst düzey komutanlar ile 9 nükleer bilim insanı saldırılarda öldü.
İran Sağlık Bakanlığı, 15 Haziran’da yaptığı açıklamada, İsrail‘in saldırılarında toplam sivil can kaybının 224, yaralı sayısının da 1277’den fazla olduğunu bildirdi.
İran ordusunun İsrail‘e balistik füzelerle yaptığı misillemede 25 kişinin öldüğü, 500’den fazla kişinin yaralandığı aktarıldı.
İşte savaşın 8. gününde yaşananlar:
PEZEŞKİYAN SAVAŞI BİTİRMENİN TEK YOLUNU AÇIKLADI
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, savaşın sona erdirilmesinin tek yolunun İsrail‘in koşulsuz şekilde saldırılarını durdurması olduğunu belirtti.
Pezeşkiyan, sosyal medya hesabı X’ten konuya ilişkin paylaşımda bulundu.
İran Cumhurbaşkanı, “Biz her zaman barış ve huzurdan yana olduk. Ancak mevcut durumda dayatılan savaşın sona ermesinin tek yolu, düşmanın koşulsuz şekilde saldırılarını durdurması ve siyonist teröristlerin maceracılıklarına sonsuza dek son verilmesi için kesin bir güvence verilmesidir. Aksi takdirde, düşmana vereceğimiz yanıtlar daha sert ve pişman edici olacaktır.” ifadelerini kullandı.
ŞEMHANİ’NİN DURUMUNUN İYİ OLDUĞU AÇIKLANDI
İran devlet medyası, İsrail saldırısında yaralanan İran lideri Ali Hamaney’in yakın müttefiki Ali Şemhani’nin durumunun iyi olduğunu açıkladı.
Şemhani’nin, İran halkına gönderdiği kısa mesajda “Hayattayım ve feda olmaya hazırım” ifadelerini kullandığı aktarıldı.
Daha önce basına yansıyan haberlerde, Şemhani’nin saldırılarda hayatını kaybettiği öne sürülmüştü.
ALİ ŞEMHANİ KİMDİR?
Şemhani, İran’ın Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney’in yakın yardımcılarından biri ve Suudi Arabistan ile diplomatik ilişkilerin yeniden tesis edilmesine yönelik önemli bir anlaşmanın imzalandığı görüşmelerde Tahran’ı temsil etti.
2013’ten itibaren on yıl boyunca ülkenin en üst düzey ulusal güvenlik yetkilisi olarak görev yaptı ve öncesinde Devrim Muhafızları ve Savunma Bakanlığı da dahil olmak üzere bir dizi önemli görevde bulundu.
Washington ve Avrupa’daki dış politika çevrelerinde iyi tanınan Şemhani, İran diplomasisinin yükselen yıldızlarından biriydi.
Şemhani, Çin’in arabuluculuğunda Suudi yetkililerle yapılan ve iki ülkenin yıllar süren düşmanlığın ardından diplomatik ilişkileri yeniden kurmayı kabul etmesiyle sonuçlanan görüşmelerde İran’ı temsil etti.
ABD ÜSLERİNE TAKVİYE YAPIYOR
Washington’un “İran’a saldırılara dahil olacağı” yönündeki tartışmaların gölgesinde ABD ordusunun Orta Doğu‘daki üslerine çok sayıda askeri kargo uçağıyla takviye yaptığı bildirildi.
“Flight Radar” sitesindeki haritaya göre, son 24 saatte Avrupa’nın farklı bölgelerinden kalkan ABD Hava Kuvvetleri’ne ait 20 civarında askeri kargo uçağı Orta Doğu‘daki üslere indi.
Washington’un İsrail’in yanında İran’a saldırılara katılacağı yönündeki tartışmaların gölgesinde ABD ordusunun Orta Doğu‘daki üslerine takviye yapması dikkati çekti.
Uluslararası basında çıkan haberde, ABD’nin Orta Doğu‘daki üslerine ilave hava savunma sistemleri dahil olmak üzere askeri ekipman takviyesi yaptığı aktarıldı.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, 17 Haziran’da yaptığı açıklamada, Orta Doğu bölgesine “ek kabiliyetlerin konuşlandırılması” talimatını verdiğini belirtmişti.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’la müzakerelerin gerçekleşme olasılığının yüksek olması nedeniyle İran’la ilgili (saldırı yapıp yapmama) kararını iki hafta içinde vereceğini açıklamıştı.
“SALDIRILAR DURMADIKÇA MÜZAKERE OLMAZ”
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, İsrail saldırıları durmadıkça, müzakerelerin söz konusu olmayacağını yineledi.
İran devlet televizyonuna konuşan Erakçi, İngiltere, Almanya ve Fransa dışişleri bakanlarıyla Cenevre’de düzenlenecek görüşme öncesi Tahran’da açıklamalarda bulundu.
Erakçi, “Biz, ABD’yi İran’a yönelik saldırıda İsrail’in işbirlikçisi ve ortağı olarak görüyoruz. Siyonist rejimin saldırıları devam ederken, ABD müzakere talebinde bulunuyor ve birkaç kez mesaj gönderdiler. Saldırı durmadıkça, müzakere söz konusu olamaz.” dedi.
ABD ile hiçbir temas ve görüşmenin olmadığını dile getiren İranlı Bakan, Washington yönetiminin müzakere talebinde bulunduğunu ancak İran’ın bunu kabul etmediğini söyledi.
Cenevre’de bugün düzenlenecek toplantıya değinen Erakçi, “3 Avrupa ülkesi ve Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi, benimle bir görüşme talebinde bulundu. Cenevre müzakerelerimizin konusu nükleer programdır. Avrupa ülkeleriyle diyalog konusunda hiçbir engelimiz olmadı.” ifadelerini kullandı.
Füze konusuyla ilgili kimseyle hiçbir görüşme yapmadıklarının altını çizen Erakçi, “Savaşın sona erdirilmesi talebi şimdi başlamış olup, bundan sonra daha da artacaktır.” diye konuştu.
İSRAİL’DEN 8 BİN KİŞİ TAHLİYE EDİLDİ
İran’a saldırıların başladığı 13 Haziran’dan bu yana İsrail’de 8 binden fazla kişinin Tahran’ın misillemelerinde evlerinin hasar görmesi nedeniyle tahliye edildiği bildirildi.
Yerel basında yer alan habere göre, İsrail Emlak Vergisi Tanzim Formu, İran’ın misillemelerindeki duruma ilişkin yazılı açıklama yaptı.
Saldırılarda evleri hasar gören 8 bin 190 kişinin tahliye edildiği belirtildi.
İsrail’de 30 bin kişi ise İran misilleme saldırılarında evlerinin, araçlarının, eşyalarının veya ekipmanlarının zarar gördüğü gerekçesiyle Emlak Vergisi Tanzim Formu’na başvuruda bulunduğu kaydedildi.
Tahran yönetimi, daha önce de İsrail saldırıları durmadıkça, müzakerelerde bulunmayacaklarını açıklamıştı.
İSRAİL’DEN HİZBULLAH’A TEHDİT
İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, İran’a yönelik saldırılara karşı durduğunu ve “bu süreçte tarafsız olmadıklarını” söyleyen Hizbullah’ı Tel Aviv ile İran arasındaki çatışmalara katılmamaları konusunda tehdit etti.
Katz, sosyal medya hesabından, Hizbullah Genel Sekreteri Naim Kasım’ın İsrail’in İran’a saldırılarıyla başlayan çatışmalara ilişkin açıklamalarına cevap verdi.
Eski Hizbullah liderleri Nasrallah ve Haşim Safiyuddin’e yönelik suikastları hatırlatan Katz, “Hizbullah Genel Sekreteri seleflerinden ders çıkarmamış.” ifadesini kullandı.
Katz, Kasım’ın “İran yönetiminin emirleri doğrultusunda İsrail’i tehdit ettiğini” öne sürerek Hizbullah’ı “dikkatli olması konusunda uyardığını ve İsrail’in kendisini tehdit eden gruplara karşı sabrının tükendiğini” kaydetti.
Hizbullah’ı İran ile İsrail arasındaki çatışmalara katılmaması konusunda uyaran Katz, “saldırı düzenlemeleri halinde Hizbullah’ı yok edeceklerini” savundu.
Kasım, dün yaptığı açıklamada İsrail’in İran’a saldırılarında Tahran’ın yanında olduklarını belirterek “İsrail saldırılarını durdurmak için İran’ın yanında yer almanın kendileri için bir görev olduğunu” söylemişti.
Hizbullah’tan yapılan yazılı açıklamada da İran lideri Ali Hamaney’e yönelik bir suikastın “ağır sonuçları olacağı” iddia edilmişti.
RUSYA: PANDORANIN KUTUSU AÇILIR
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, İran’da rejim değişikliği zorlamasının kabul edilemeyeceğini ve İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’e olası suikastın “Pandora’nın kutusunu açacağını” söyledi.
İsrail’in ABD’nin yardımıyla Hamaney’e suikast düzenlemesi durumunda Rusya’nın tepkisinin çok olumsuz olacağını belirten Peskov, “Bunu kesinlikle onaylamayız.” dedi.
Peskov, İran’da rejim değişikliğine ilişkin, “Hayal bile edilemez. Bu, kabul edilemez olmalı, bunun hakkında konuşmak bile hiç kimse için kabul edilemez olmalı.” ifadelerini kullandı.
İSRAİL TAHRAN’I VURDU
İsrail ordusu, İran’ın başkenti Tahran’ın merkezine yönelik geniş çaplı hava saldırıları düzenlediğini ve bu saldırılarda onlarca hedefin vurulduğunu ileri sürdü.
İsrail ordusunun açıklamasına göre, söz konusu hedefler arasında füze üretiminde kullanılan askeri üretim tesisleri ile İran’ın nükleer silah programına ait araştırma ve geliştirme kurumları da yer aldı.
Gece saatlerinde düzenlenen saldırılarda İsrail Hava Kuvvetlerine ait 60’tan fazla savaş uçağı, 120 farklı mühimmatla İran’daki onlarca askeri hedefi vurdu.
Saldırılarda Tahran’da yer alan ve yıllar içinde İran Savunma Bakanlığı bünyesinde kurulduğu öne sürülen füze üretim merkezlerinin hedef alındığı belirtildi. Bu merkezlerde füze motorlarına yönelik ham maddelerin üretiminin yapıldığı iddia edildi.
Ayrıca bunun, İran’ın nükleer silah projesini hedef alan saldırıların bir parçası olduğu ifade edildi.
Bu kapsamda, 2011 yılında İran’ın nükleer silah programının kurucularından Muhsin Fahrizade tarafından kurulan ve gelişmiş askeri teknolojilerin araştırılıp geliştirildiği SEPAND adlı komuta merkezinin de hedef alındığı öne sürüldü.
İsrail ordusu, aynı zamanda İran’ın nükleer silah projesi için gerekli bileşenlerden birinin üretildiği bir tesisin de hava saldırısıyla vurulduğunu iddia etti.
İran makamlarından söz konusu saldırılarla ilgili henüz resmi bir açıklama yapılmadı.
ARAK SU ÜRETİM TESİSİ HASAR ALDI
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, İran’ın Hondab bölgesinde yer alan Arak ağır su üretim tesisindeki binaların hasar gördüğünü açıkladı.
Ajans, damıtma ünitesinin de hasar alan yerler arasında olduğunu bildirdi.
İsrail ordusu ise İran’da, İsrail’e füze fırlatmaya hazırlanan üç füze platformunun vurulduğunu duyurdu.
İRAN’DAN ATEŞLENEN TEK FÜZE İSRAİL’İ VURDU
İran’dan düzenlenen füze saldırısı nedeniyle İsrail’in güneyindeki özellikle Birüssebi kenti ve çevresinde saldırı alarmları çaldı. İsrail ordusu daha sonra bir isabet ihbarı aldığı noktada ekiplerinin faaliyet gösterdiğini duyurdu.
Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, çok sayıda araç ve bazı binaların hasar aldığı görüldü.
Yediot Ahranot gazetesinin yerel kaynaklardan aktardığına göre, füzenin yerleşim alanında bir otoparka isabet etmesi sonucu yerde çukur açılırken, çok sayıda araç alev aldı.
Haaretz gazetesinin ordu kaynaklarına dayandırdığı haberinde, hava savunma sistemlerinin İran’dan ateşlenen bir füzeyi engelleyemediği, olayın araştırıldığı belirtildi.
İsrail acil yardım servisi, isabet eden füze sonucu ilk belirlemelere göre 6 kişinin hafif yaralandığını aktardı.
Sosyal medyada, füzenin isabet ettiği, bir noktada yangın çıktığı ve siyah dumanlar yükseldiği görüntüler paylaşıldı.
3 DEVRİM MUHAFIZI ÖLDÜ
İsrail’in İran’a saldırılarında Doğu Azerbaycan eyaletinde 3 Devrim Muhafızı askeri hayatını kaybetti.
İran medyasına göre, İsrail, gece saatlerinde Tahran, Geylan, Gülistan ve Doğu Azerbaycan eyaletlerine saldırdı.
Gecenin ilk saatlerinde hava savunma sisteminin devreye girdiği Tahran’ın doğusunda 3 patlama meydana geldi.
Doğu Azerbaycan’ın Bostan Abad bölgesindeki askeri birliğe saldırıda Devrim Muhafızı Ordusuna bağlı 3 asker hayatını kaybetti.
Gülistan eyaletinin Gürgan kentinde İsrail saldırılarına hava savunma sistemleri karşılık verirken, Geylan’a bağlı Reşt kentindeki sanayi bölgesinde 4 patlama meydana geldi.
Muhabir:Mustafa Melih Ahıshalı
